Елъязма
Эшләр, басмалар, вакыйгалар һәм шәхесләрнең тулы исемлеге — беренче мәктәпләр һәм китаплардан алып бүгенге бәйрәмнәр һәм берләшмәләргә кадәр. Һәр язма чыганакка сылтама белән.
Елъязмадагы язмалар: 44. Исемлек тулыландырыла: буш гасыр да монда тулысы кебек үк күренә, һәм бу да мәгълүмат.
Гасырның эшләрен ачу өчен аңа басыгыз. Киндерне тартыгыз, тәгәрмәч яки кысу — масштаб.
Күрсәтелде 44 дан 44 эш һәм 41 дан 41 тупланма хөҗҗәте. Түгәрәк бит — елъязма эше, квадрат бит — архив хөҗҗәте. Буялганы — чыганак белән расланган, буш эчлесе — раслауны сорый.
Исемлек
Шул ук нәрсә тоташ исемлек белән — рәттән уку, бастыру һәм агач кирәк булмаган очраклар өчен.
16 век
1552—1700
исәп
Иске керәшен татарлары
XVI гасырның икенче яртысы — XVII гасырда Идел буе татарларының бер өлешен христианлаштыру иске керәшеннәр дип билгеле булган төркемне барлыкка китерә. Бу — керәшен җәмгыяте оешкан ике процессның беренчесе.
чыганак белән расланганКерәшеннәрКерәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәнияте
17 век
1700—1764
исәп
Яңа керәшен татарлары
XVIII гасырның беренче яртысында Идел буеның рус булмаган халыкларын христианлаштыру яңа керәшеннәр төркемен бирә. Аларның шактый өлеше соңыннан, XVIII гасырдан XX гасыр башына кадәр, исламга кире кайта.
чыганак белән расланганКерәшеннәрКерәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәнияте
19 век
1860—1917
мәктәп
Ильминский әлифбасындагы мәктәпләр челтәре
1860 еллардан керәшеннәрне Ильминский әлифбасында укыта торган мәктәпләр барлыкка килә. Шул ук система чувашларга, марилар һәм удмуртларга да кулланыла — керәшен тәҗрибәсе Идел буе халыкларын агарту өчен үрнәк була.
чыганак белән расланганКерәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәнияте
1862—1874
басма
Ильминский әлифбасы
Керәшен-татар теле өчен кирилл язуы: эш 1862 елда башлана, әлифба 1874 елга хәзерге төсен ала. Рус әлифбасыннан дүрт өстәмә хәрефе белән аерыла. Дәүләт органнары аны расламый — басма «рус хәрефләре белән керәшен-татар сөйләшендә» алып барыла дип исәпләнә.
КазанНиколай Иванович Ильминскийчыганак белән расланганКерәшеннәрКерәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәнияте
1863
мәктәп
Казан үзәк керәшен-татар мәктәбе
Н. И. Ильминский һәм В. Т. Тимофеев Казанда керәшеннәр өчен мәктәп ача: ул Тимофеевның фатирында үз авылыннан килгән өч малайдан башлана. Аннан керәшен әдәбияты һәм укытучылыгы үсеп чыга — әлифбалар, тәрҗемәләр, педагоглар һәм руханилар әзерләү.
КазанНиколай Иванович Ильминский, Василий Тимофеевич Тимофеевчыганак белән расланганКазан үзәк керәшен-татар мәктәбеКерәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәнияте
1879
басма
«Стихи на крещёно-татарском языке» Якова Емельянова
Халык «Яков җырчы» дип атаган шагыйрьнең ике җыентыгы — керәшен язма нормасындагы беренче дөньяви поэзия. Емельянов керәшен-татар мәктәбеннән чыккан.
Яков Емельяновчыганак белән расланганКерәшеннәр
20 век
1915—1917
басма
«Сугыш хәбәрләре» — беренче керәшен газетасы
Татар-керәшеннәр өчен беренче вакытлы басма: 1915 елның февраленнән 1917 елның декабренә кадәр Вяткада кирилл язуында чыга, барлыгы 40 сан. Оештыручысы һәм мөхәррире — Казан духовный академиясен тәмамлаган П. П. Глезденев. Губерна финанславы туктагач, ул газетаны үз хисабына чыгара.
ВяткаПавел Петрович Глезденевчыганак белән расланганСугыш хәбәрләре
1917
басма
«Кряшен» газетасы
1917 елның маеннан «Кряшен» газетасы чыга башлый. Февральдән соң керәшеннәрнең милли-мәдәни автономия таләпләре көчәя — һәм нәкъ мәдәни таләп буларак яңгырый.
чыганак белән расланганКерәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәниятеКерәшеннәр
1920—1926
исәп
Керәшеннәр — 1920 һәм 1926 елгы халык санын алуларда исәпнең мөстәкыйль берәмлеге
1920 һәм 1926 елгы халык санын алуларда керәшеннәр, мишәрләр һәм типтәрләр кебек үк, исәпнең мөстәкыйль берәмлеге итеп теркәлә һәм татарлар санына кертелми. 1926 елгы исәп буенча саны нагайбәкләр белән бергә 120 меңнән арта.
чыганак белән расланганСоколовский С. В. Кряшены во Всероссийской переписи населения 2002 года. М.: Институт этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая РАН, 2004. ISBN 5-201-00889-5 (2-е изд. — Набережные Челны, 2009, 247 с.). Часть II содержит документы и стенограммы, часть III — англоязычный текст1926 елгы Бөтенсоюз халык санын алу: милли состав
1920—1921
корылтай
Беренче Бөтенроссия керәшен эшче-крестьян корылтае беркетмәләре
Корылтай хөҗҗәтләрендә «ирекле мөстәкыйль керәшен милләте» дигән сүзләр теркәлгән. Бу — хәрәкәт тарихындагы иң кискен таләп, һәм эчтәлеге белән ул мәдәни-агарту таләбе: корылтай керәшен мәктәпләре, техникумнары һәм басмалары ачылган елларда уза.
1920
корылтай
Бөтенроссия керәшеннәр корылтае
Казанда корылтай. Шул чор хөҗҗәтләрендә «керәшеннәр» дигән үзатама беренче тапкыр теркәлә. Корылтай таләпләре — мәдәни һәм агарту таләпләре; территориаль дәгъвалар куелмый.
Казанчыганак белән расланганКерәшеннәр
1921—1922
басма
Керәшен педагогия курслары тыңлаучыларының фольклор һәм этнографик язмалары
Казан керәшен педагогия курслары тыңлаучылары тарафыннан 1921–1922 елларда ясалган язмалар — җәмгыятьнең эченнән, үз укытучылары кулы белән язылган шаһитлекләр. 2014 елда хөҗҗәтләр җыентыгы булып басылган (төз. Р. Р. Исхаков, Г. А. Николаев, 316 б.).
КазанРадик Равильевич Исхаков, Геннадий Алексеевич Николаевчыганак белән расланган«Татар-керәшеннәр тарихы һәм мәдәнияте үзәге» секторы: үзәк тарихы, җитәкчеләре, эш юнәлешләре һәм басмалары турында
1922
Акт
Керәшеннәрне татарлар белән кушу комиссиясе
«Керәшен мәсьәләсе» буенча комиссия оештырыла — татарлар белән кушу бурычы белән. Аерым исәпне бетерүгә беренче институциональ адым.
чыганак белән расланганКерәшеннәр
1926
исәп
1926 елгы халык санын алу: 101,4 мең
Бөтенсоюз халык санын алу керәшеннәрне 101,4 мең кеше дип исәпли. Исәпкә алу ысулы буенча алар төгәл билгеләнмәгән халыклар разрядына кертелә. Бу — керәшеннәр аерым зурлык булып күренгән соңгы исәп, һәм ул зурлык бүгенгедән өч тапкыр зуррак.
чыганак белән расланган1926 елгы Бөтенсоюз халык санын алу: милли составКерәшеннәр
1930
Акт
Керәшен язуын бетерү
Яңалиф кертелгәч, Ильминский әлифбасын куллану берничә дистә елга туктый. Мәктәп, матбугат һәм гыйбадәт таянган язма норма кулланыштан чыгарыла.
чыганак белән расланганКерәшеннәрКерәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәнияте
1930—1939
исәп
Этносларны эреләндерү: керәшеннәрне казан татарлары белән берләштерү
Этник төркемнәрне эреләндерү һәм кушу сәясәте керәшеннәрне татарлар составына кертүгә китерә; дин этник билге дип танылудан туктый. 1939 елгы халык санын алудан 1989 елга кадәр керәшеннәр барлык исәпләрдә татар булып языла — аерым исәпсез илле ел.
чыганак белән расланганСевастьянов И. В. «Крещёные татары» или кряшены: советская национальная политика и проблема самоопределения тюркоязычных этнических групп Волго-Уральского региона в сравнительном освещении // Вестник антропологии. 2022. № 4. С. 26—41Керәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәнияте
1930—1938
шәхес
Керәшен руханиларына каршы репрессияләр
Чиркәүне эзәрлекләү елларында керәшен руханилары да зыян күрә. Исемле мартиролог төзелмәгән: аны Хәтер китаплары һәм архив-тикшерү эшләре буенча җыярга кирәк. Бу эш башкарылганчы язма исемлек түгел, ә бушлыкка күрсәтмә булып кала.
раслауны сорыйКайтарылган исемнәр. Россиянең Хәтер китаплары
1977
фән
Мухаметшин Ю. Г. «Татары-кряшены»
XIX гасыр уртасы — XX гасыр башы матди мәдәниятенең тарихи-этнографик тикшеренүе: торак, кием, савыт-саба, һөнәрләр. М.: Наука, 184 б. Совет фәнендә керәшеннәр турында беренче академик монография — халык аерым исәпкә алынмаган елларда.
Юсуф Гарифович Мухаметшинчыганак белән расланганМухаметшин Ю. Г. Татары-кряшены: историко-этнографическое исследование материальной культуры. Середина XIX — начало XX в. М.: Наука, 1977. 184 с.
1989
исәп
1989 елгы халык санын алу алдыннан аерым исәпкә алу турында мөрәҗәгатьләр
Керәшен җәмгыятьләре хөкүмәткә һәм Дәүләт статистика комитетына аларны исәпкә алуның мөстәкыйль берәмлеге итеп аерып күрсәтүне сорап мөрәҗәгать итә. Үтенеч канәгатьләндерелми — шул исәптән Татар АССРы хакимиятенең карашы сәбәпле.
1990
басма
Язма норманың кайтуы
Ильминский әлифбасында гыйбадәт китаплары һәм керәшен җәмәгать оешмаларының басмалары яңадан чыга башлый. Дөньяви тормышта стандарт татар әлифбасы кала.
чыганак белән расланганКерәшеннәр
1999
бәйрәм
Питрауның яңаруы
1999 елның 12 июлендә якташлар — Татарстан Республикасы керәшеннәренең иҗтимагый оешмасы рәисе Иван Егоров һәм Мамадыш районы башлыгы Анатолий Иванов — бәйрәмне Җөри авылы янындагы Тырлау аланында яңарталар.
Тырлау аланы, Җөри авылы, Мамадыш районыИван Михайлович Егоров, Анатолий Петрович Ивановчыганак белән расланганПитрауҖөридә керәшен мәдәнияте бәйрәме «Питрау» 50 меңнән артык кунак җыячак
1999
берләшмә
Керәшеннәрнең милли-мәдәни берләшмәләренең төбәкара союзы
Үзәге Яр Чаллыда булган союз төзелә — берничә төбәк җәмгыятьләрен берләштергән, төбәкләрдән өстен үзоешу формасы.
Яр Чаллычыганак белән расланганКерәшеннәр
21 век
2001
корылтай
Керәшеннәрнең үзбилгеләнүе турында декларация
2001 елның 13 октябрендә Татарстан Республикасы керәшеннәренең милли-мәдәни берләшмәләре республика конференциясе Керәшеннәрнең этнос буларак үзбилгеләнүе турындагы декларацияне хуплый. Аның асылы — мәдәни үзбилгеләнү һәм халык санын алуда исәпкә алыну хокукы; территориаль таләпләр анда юк.
чыганак белән расланганКряшены отделяются (о принятии Декларации о самоопределении кряшен)Керәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәнияте
2002
исәп
2002 елгы халык санын алу: исәпкә кайту
1926 елдан бирле беренче тапкыр керәшеннәр халык санын алуда исәпкә алына. Татарстан буенча 18 750 кеше исәпкә алынган, шуларның 11 127е «керәшеннәр» дип язуны таләп иткән, 714е «чукындырылган», 470е «крещенцы», 6 439ы «керәшен татарлары» дип язылган. Нагайбәкләр шушы исәптән мөстәкыйль халык итеп исәпкә алына.
чыганак белән расланганСоколовский С. В. Кряшены во Всероссийской переписи населения 2002 года. М.: Институт этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая РАН, 2004. ISBN 5-201-00889-5 (2-е изд. — Набережные Челны, 2009, 247 с.). Часть II содержит документы и стенограммы, часть III — англоязычный текстКерәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәнияте
2004
фән
Соколовский С. В. «Кряшены во Всероссийской переписи населения 2002 года»
РФА Этнология һәм антропология институтының 2002 елгы халык санын алуда керәшеннәрнең ничек исәпкә алынуы һәм исәп тирәсендә нәрсә булганы турындагы тикшеренүе. Халык санын алу бәхәсенең бердәнбер фәнни тикшерелеше; икенче басмасы 2009 елда Яр Чаллыда чыга.
МәскәүСергей Валерьевич Соколовскийчыганак белән расланганСоколовский С. В. Кряшены во Всероссийской переписи населения 2002 года. М.: Институт этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая РАН, 2004. ISBN 5-201-00889-5 (2-е изд. — Набережные Челны, 2009, 247 с.). Часть II содержит документы и стенограммы, часть III — англоязычный текст
2008
бәйрәм
Питрау республика статусын ала
2008 елдан бәйрәм Татарстан халыклары Ассамблеясе карамагында республика статусында уздырыла. Кунаклар Башкортстаннан, Удмуртиядән, Марий Элдан, Чиләбе өлкәсеннән һәм Мәскәүдән килә.
чыганак белән расланганПитрау
2010
фән
Татар-керәшеннәр һәм нагайбәкләр тарихын һәм мәдәниятен өйрәнү үзәге
ТР ФА Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институтында керәшеннәр тарихы һәм мәдәнияте белән шөгыльләнүче бүлек оештырыла: мирасны өйрәнү, аны гомумтатар байлыгы буларак популярлаштыру һәм керәшен мәдәни-агарту оешмаларына фәнни җитәкчелек итү. Беренче җитәкчесе — этномузыковед, сәнгать фәннәре кандидаты Г. М. Макаров; 2015 елдан — тарих фәннәре докторы Р. Р. Исхаков; 2026 елдан — тарих фәннәре кандидаты Л. А. Мөхәммәдиева.
Казан, Батурин ур., 7Геннадий Михайлович Макаров, Радик Равильевич Исхаков, Лилия Абдулахатовна Мухамадеевачыганак белән расланган«Татар-керәшеннәр тарихы һәм мәдәнияте үзәге» секторы: үзәк тарихы, җитәкчеләре, эш юнәлешләре һәм басмалары турында
2010
исәп
2010 елгы халык санын алу: 34 822
Үзләрен керәшен дип атаганнар саны — 34 822 кеше, 2002 елдагыдан ике тапкыр диярлек күбрәк. Үсеш демография белән түгел, үзбилгеләнү белән аңлатыла: кешеләр үзләрен керәшен дип күрсәтә башлый.
чыганак белән расланганКерәшеннәр: тарихы, килеп чыгышы, теле һәм мәдәнияте
2011
басма
«Есть такой народ — кряшены»
Керәшеннәрнең этноконфессиональ үзбилгеләнүе турында А. В. Фокин төзегән материаллар җыентыгы. Казан керәшен мәхәлләсе һәм Керәшен хәрәкәте ветераннары советы тарафыннан бастырылган, 300 б. Җәмгыять турында түгел, җәмгыятьнең үзе чыгарган басма.
КазанАлександр Васильевич Фокинчыганак белән расланганЕсть такой народ — кряшены: проблемы этноконфессиональной идентификации кряшен. Сборник материалов / сост., науч. ред., авт. поясн. ст. и коммент. А. В. Фокин. Казань: Кряшенский приход г. Казани, Совет ветеранов кряшенского движения г. Казани, 2011. 300 с.
2014
фән
Исхаков Р. Р. «Очерки истории традиционной культуры и религиозности татар-кряшен»
XIX — XX гасыр башы традицион мәдәнияте һәм диндарлыгы турында монография. Казан, 332 б. Тулы тексты Тарих институты сайтында ачык.
КазанРадик Равильевич Исхаковчыганак белән расланганИсхаков Р. Р. Очерки истории традиционной культуры и религиозности татар-кряшен (XIX — начало XX вв.): монография. Казань: Центр инновационных технологий, 2014. 332 с. ISBN 978-5-93962-691-0
2015
Акт
«Кряшенское историческое обозрение» журналы турында боерык
Тарих институтының Гыйльми советы фәнни журнал булдыру турында карар кабул итә, басма Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының 2015 елның 12 ноябрендәге 2561-р номерлы боерыгы нигезендә чыга башлый. Хәзер журналның гамәлгә куючысы — Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе.
Казанчыганак белән расланган«Татар-керәшеннәр тарихы һәм мәдәнияте үзәге» секторы: үзәк тарихы, җитәкчеләре, эш юнәлешләре һәм басмалары турында
2015
фән
«Кряшенское историческое обозрение» — фәнни журнал
ТР ФА Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институты һәм Татар-керәшеннәр һәм нагайбәкләр тарихын һәм мәдәниятен өйрәнү үзәге керәшеннәр турында фәнни журнал чыгара башлый. Халыкның үз фәнни мәйданчыгы барлыкка килә: моңа кадәр тикшеренүләр чит җыентыкларга таралып бара иде.
Казанчыганак белән расланган«Кряшенское историческое обозрение» = Kryashen historical review: научный журнал. Издатели — Институт истории им. Ш. Марджани АН РТ и Центр изучения истории и культуры татар-кряшен и нагайбаков. Выходит с 2015 года. ISSN 2499-9555
2016
фән
Зур Россия энциклопедиясендә «Керәшеннәр» мәкаләсе
Керәшеннәр турында илнең төп энциклопедиясендә мәкалә чыга; авторлары — Р. Р. Исхаков, Р. Н. Мусина, С. В. Суслова, Р. К. Уразманова, Н. А. Халиков. Мондый дәрәҗәдәге белешмә басма — предметның барлыгы турындагы теләсә нинди бәхәстә таяныч ноктасы.
чыганак белән расланганИсхаков Р. Р., Мусина Р. Н., Суслова С. В., Уразманова Р. К., Халиков Н. А. Кряшены // Большая российская энциклопедия. Электронная версия, 2016
2017
фән
Денисов А. Е. Кряшенское движение сквозь теорию национализма Хатчинсона
Керәшен хәрәкәтен этник мобилизация буларак тикшерү: 1980 еллар ахырыннан башланган икенче дулкын, үзбилгеләнү турындагы декларация, чик буларак 2002 елгы халык санын алу һәм 2010 елгы исәпкә кертелгән субэтник төркемнәрне исәпкә алуның килешү тәртибе.
Андрей Евгеньевич Денисовчыганак белән расланганДенисов А. Е. Практика этнической мобилизации через призму теории национализма Джона Хатчинсона (на примере кряшенского движения) // Вестник Пермского университета. Серия: Политология. 2017
2017
фән
«История и культура татар-кряшен (XVI–XX вв.)» — коллективная монография
Христианлаштырудан алып XX гасырга кадәр керәшеннәр тарихы һәм мәдәнияте буенча җыелма: 960 бит, җаваплы мөхәррире — Татар-керәшеннәр һәм нагайбәкләр тарихын һәм мәдәниятен өйрәнү үзәге мөдире Р. Р. Исхаков. Казан: ТР ФА Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институты. Гомуми нигез итеп сылтама ясарлык мондый колачтагы беренче хезмәт.
КазанРадик Равильевич Исхаковчыганак белән расланганИстория и культура татар-кряшен (XVI—XX вв.): коллективная монография / отв. ред. Р. Р. Исхаков. Казань: Институт истории им. Ш. Марджани АН РТ, 2017. 960 с. + 36 с. цв. вкл. ISBN 978-5-94981-213-6Татар-керәшеннәр: Тарих институтының яңа китабы Казанда чыкты
2019
фән
Мухамадеева Л. А. «Общественные и культурные институты татар-кряшен в 1917–1940-х гг.»
Революция белән сугыш арасындагы дистә елларда керәшен мәктәпләре, матбугаты, мәхәлләләре һәм җәмгыятьләре ничек оешканы турында монография — җәмгыятьнең үз хөҗҗәтләре иң аз сакланган чор. Казан: ТР ФА Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институты, 251 б., тиражы 100 данә.
КазанЛилия Абдулахатовна Мухамадеевачыганак белән расланганМухамадеева Л. А. Общественные и культурные институты татар-кряшен в 1917–1940-х гг.: монография. Казань: Институт истории им. Ш. Марджани АН РТ, 2019. 251 с. ISBN 978-5-94981-324-9. Тираж 100 экз.
2021
фән
Исхаков Р. Р. «Православная переводная литература и формирование письменных традиций народов Среднего Поволжья»
Тәрҗемә эшчәнлеге Идел буе халыкларының язма традицияләрен ничек барлыкка китергәне турында монография — керәшен китаплылыгы таянган нәкъ шул нигез. Казан: ТР ФА Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институты, 276 б.
КазанРадик Равильевич Исхаковчыганак белән расланган«Татар-керәшеннәр тарихы һәм мәдәнияте үзәге» секторы: үзәк тарихы, җитәкчеләре, эш юнәлешләре һәм басмалары турында
2021
исәп
2021 елгы халык санын алу: 29 978
Милли мәнсүблеген «керәшеннәр» дип күрсәткән 29 978 кеше исәпкә алынган (нәтиҗәләрнең 5 нче томы, 1 нче таблица). Чагыштыру өчен: бер Питрау якынча 50 мең кеше җыя — бәйрәм халык санын алу санаганнан күбрәкне җыя.
чыганак белән расланган2020 елгы Бөтенроссия халык санын алу нәтиҗәләре. 5 нче том «Милли состав һәм телләрне белү», 1 нче таблицаҖөридә керәшен мәдәнияте бәйрәме «Питрау» 50 меңнән артык кунак җыячак
2022
фән
Севастьянов И. В. «Крещёные татары» или кряшены: советская национальная политика и проблема самоопределения
РФА Этнология һәм антропология институты хезмәте: 1930 елларда этник төркемнәрне эреләндерү һәм кушу сәясәте керәшеннәрне татарлар составына кертүгә һәм динне этник билге дип танудан баш тартуга ничек китергән; 1939 елдан 1989 елга кадәр керәшеннәр барлык халык санын алуларда татар итеп исәпкә алына. Чагыштыру өчен республика статусы алган халык итеп берләштерелгән хакаслар һәм 1993 елда азсанлы җирле халык статусына ирешкән нагайбәкләр китерелә.
Иван Владимирович Севастьяновчыганак белән расланганСевастьянов И. В. «Крещёные татары» или кряшены: советская национальная политика и проблема самоопределения тюркоязычных этнических групп Волго-Уральского региона в сравнительном освещении // Вестник антропологии. 2022. № 4. С. 26—41
2022
фән
«Становление и генезис кряшенской идентичности» — коллективная монография
Р. Р. Исхаков редакциясендә керәшен үзаңының ничек формалашуы турында хезмәт. Казан: ТР ФА Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институты, 240 б. Керәшеннәр турындагы бәхәсләр бара торган сорауга турыдан-туры җавап бирә.
КазанРадик Равильевич Исхаковчыганак белән расланган«Татар-керәшеннәр тарихы һәм мәдәнияте үзәге» секторы: үзәк тарихы, җитәкчеләре, эш юнәлешләре һәм басмалары турында
2024
фән
Шарафиев Э. И. «Общественное и культурное развитие татар-кряшен Республики Татарстан в 1989–2010 гг.»
Иң яңа чор турында монография: 1989 елдан соң җәмгыятьләрнең, матбугатның һәм бәйрәмнәрнең яңаруы. Казан: ТР ФА Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институты, рәсемнәр белән 300 б.
КазанЭдуард Ильдарович Шарафиевчыганак белән расланган«Татар-керәшеннәр тарихы һәм мәдәнияте үзәге» секторы: үзәк тарихы, җитәкчеләре, эш юнәлешләре һәм басмалары турында
2024
фән
Мухамадеева Л. А. «Кряшенские газеты и журналы в 1915–1930-е гг.»
Порталның тупланмасында керәшен вакытлы матбугатының бөтен фонды шул хезмәт буенча тасвирланган: басмалар составы, чыгу вакытлары, мөхәррирләре. Унөч саклау берәмлеге аңа тасвирлама чыганагы итеп сылтама ясый.
Лилия Абдулахатовна Мухамадеевачыганак белән расланганМухамадеева Л. А. Кряшенские газеты и журналы в 1915–1930-е гг. // Кряшенское историческое обозрение. 2024. № 1. С. 60–69«Кряшенское историческое обозрение» = Kryashen historical review: научный журнал. Издатели — Институт истории им. Ш. Марджани АН РТ и Центр изучения истории и культуры татар-кряшен и нагайбаков. Выходит с 2015 года. ISSN 2499-9555
2026
фән
Василий Тимофеевич Тимофеевның 190 еллыгына багышланган конференция
Ильминский белән бергә керәшен-татар мәктәбен башлаган рухани һәм мәгърифәтче истәлегенә багышланган «Идел-Урал буенда дини һәм мәктәп мәгарифе» дигән Бөтенроссия фәнни-гамәли конференциясе. Казан, 2026 елның 2 апреле.
КазанВасилий Тимофеевич Тимофеевчыганак белән расланган«Татар-керәшеннәр тарихы һәм мәдәнияте үзәге» секторы: үзәк тарихы, җитәкчеләре, эш юнәлешләре һәм басмалары турында
2026
бәйрәм
Питрау-2026: 28 нче тапкыр, якынча 50 мең кунак
Бәйрәм Тырлау аланында 28 нче тапкыр узды: 20 район һәм шәһәрдән 50дән артык коллектив, Татарстан, Башкортстан, Удмуртия, Самара һәм Чиләбе өлкәләреннән катнашучылар.
Тырлау аланы, Җөри авылы, Мамадыш районычыганак белән расланганҖөридә керәшен мәдәнияте бәйрәме «Питрау» 50 меңнән артык кунак җыячак